علوم زیستی
 


تصویر فوق: کاکتوسها توانایی زندگی در نقاط خشک زمین را دارند و گاهی به عنوان منبع آب و حتی غذا برای حیوانات آن منطقه مورد استفاده قرار می گیرند.


اغلب کاکتوسها برگهای حقیقی خود را از دست داه اند و خارهای آنان نیز در حقیقت برگهایی تغییر شکل یافته ای هستند که به دلیل این مسئله، تبخیر و از دست دهی آب در این گیاهان به حداقل ممکن رسیده است. زیرا خار در مقایسه با برگ آب بسیار بسیار کمتری را از طریق تبخیر از دست می دهند. البته شکل خاص ساقه بسیاری از کاکتوسها که اکثرا به شکل استوانه یا کره است موجب کاهش نسبت مساحت به حجم کل گیاه می شود و این مسئله نیز به کاهش تبخیر آب و همچنین تاثیر گرمای خورشید کمک می کند. همچنین پوششی واکس مانند بر روی سطح ساقه وجود دارد که آن نیز مانع از تبخیر آب می شود. بر روی سطح کاکتوسها، ساختاری به نام آرئول Areol وجود دارد  که در بسیاری موارد سبز رنگ و گاهی زرد و یا قهوه ای رنگ است. آرئولها مجموعه سلولهای هستند که در اثر رشد زیاد ، ظاهری همانند بالشتک پیدا می کنند که در سطح پراکنده هستند. آرئولها از نظر شکل می توانند دایره ای یا بیضی شکل باشند. آرئول یکی از کلیدهای شناسایی گیاهانی است که به خانواده کاکتوسها تعلق دارند. خارها ، برگ و همچنین گلهای کاکتوس از میان آرئول تولید می شود. البته یک آرئول برای مدت زمانی همانند چند سال فعال است و بعد فعالیت خود را از دست می دهند.



مثالهایی از آرئول در کاکتوسها: تصویر سمت چپ :Myrtillocatus geometrizans تصویر وسط Pereskia grandifolia تصویر سمت راست Echinocatus grusonii



تصویر سمت چپ Astrophytum capricorne تصویر وسط Echinopsis candicans تصویر سمت راست بر آمدن گل از آرئول در نمونه ای متعلق به خانواده Cereus


 بیشترین میزان آب در کاکتوسها در ساقه ذخیره می شود و همچنین ساقه این گیاه نقش بسیار مهمی در فتوسنتز و غذاسازی ایفا می کند. توجه داشته باشید که اگر بیشتر گیاهان عمل فتوسنتز را در حضور نور و در طی روز انجام می دهند اما کاکتوسها (همانند سایر گیاهان گوشتی Succulent) عمل فتوسنتز را در طی شب انجام می دهند زیرا در شب هنگام به دلیل کاهش درجه حرارت محیط میزان آب کمتری تبخیر می شود و در طی فعالیت غذاسازی گیاه آب کمتری از دست می رود.


نکته : گیاه گوشتی چیست؟ گیاهانی که دارای برگها و ساقه و دیگر اندامهای آبدار هستند به نام گیاهان گوشتی Succulent  شناخته می شوند. بجز کاکتوسها گیاهان دیگری همانند آگاو، گل ناز و یا آکمه آ نیز مثالهای دیگری از گیاهان گوشتی هستند.


همانطور که اشاره شد اغلب کاکتوسها برگ ندارند و به جای آن خار دارند و این مسئله به کاهش تبخیر آب از سطح گیاه کمک فراوان کرده است. اما برخی از کاکتوسها بخصوص تمامی گونه های جنس پرسکیه Pereskia گیاهانی برگدار و شبیه درختان ویا درختچه هستند . شکل و اندازه کاکتوسها بسیار متغیر و متنوع است. بلندترین نوع کاکتوس با نام علمی Pachycereus pringlei به ارتفاع حدود 19 متر و کوچکترین نوع آن با نام عملی Blossfeldia liliputiana به طول یک سانتیمتر می رسد.





تصویر فوق:  Pachycereus pringlei  از جمله بزرگترین کاکتوسها می باشد.





تصبویر فوق: Blossfeldia liliputiana  جز کوچکترین کاکتوسهایی است که تا کنون شناخته شده است.


حتی برخی از انواع کاکتوسها از نظر ظاهری کاملا با کاکتوسهای دیگر متفاوت هستند و همانند سایر گیاهان به نظر می رسند .بخصوص کاکتوسهای جنس پرسکیه Pereskia که برگهایی پهن همانند سایر درختان پهن برگ و پوسته بر روی ساقه دارند و یا کاکتوسی که با نام کاکتوس کریسمس شناخته می شود که به جنس Schlumbergera تعلق دارد و با وجودیکه کاکتوس است اما علاوه بر اینکه خار ندارد، ساقه های آن پهن و برگ مانند هستند و گلهای بسیار زیبایی نیز تولید می کنند. گیاهان یاد شده تنها به دلیل وجود آرئول جز خانواده کاکتوسها قرار می گیرند.




تصویر فوق: کاکتوس کریسمس ظاهری متفاوت با سایر کاکتوسها دارد.


برخی از کاکتوسها به عنوان منابع غذایی مورد استفاده قرار می گیرند . به عنوان مثال کاکتوس اپونتیای انجیری Opuntia ficus - indica در برخی از کشورها حتی به عنوان گیاهی که محصولات آن به فروش می رسد مورد پرورش قرار میگیرد و حتی در سال 2007 این صنعت برای کشور مکزیک در حدود 150 میلیون دلار درآمد داشته است! بجز مکزیک، میوه این کاکتوس در برخی از کشورهای آفریقایی هماند نیجریه و مراکش طرفداران بسیاری دارد. بجز کاکتوس یاد شده گونه هایی همانند Carnegiea gigantea بخصوص در مکزیک و جنوب غربی ایالاتت متحده و همچنین میوه گونه های متعلق به جنس Stenocereus همانند Stenocereus queretaroensis در قسمتهایی از آمریکای شمالی ، Hylocereus undatus که میوه آن در جنوب شرقی آسیا طرفداران خود را دارد که با نام میوه اژدها نیز شناخته می شود نیز تحت کشت و کار قرار می گیرد . از سایر گونه های کاکتوس که میوه های آن مصرف خوراکی نسبتا گسترده تری نسبت به دیگر انواع این گیاه دارند می توان به Echinocereus,Ferocactus,Mammillaria,Myrtillocactus,Pachycereus,Peniocereus و Selenicereus اشاره کرد.



میوه کاکتوس  Opuntia ficus - indica در سمت چپ فروشنده ای در کشور مراکش این میوه ها را عرضه کرده است. جالب اینجاست که در چنین کشورهایی این میوه گاهی گلابی خاردار Prickly pear نامیده می شود.


تصویر فوق: میوه اژدها در آسیای جنوب شرقی به عنوان میوه فصل مصرف می شود و در دو نوع کوشت قرمز و گوشت سفید وجود دارد. در تصویر سمت راست پرورش این کاکتوس یعنی Hylocereus undatus را در گلدان مشاهده می کنید.


بر اساس اطلاعات منتشر شده در قرن  21 کاکتوسها تنوع کم نظیری دارند به طوری که تا کنون 130-125 جنس و 1500-1400 گونه مختلف در کاکتوسها شناسایی شده است . بر اساس اطلاعات منتشر شده از سوی انجمن بین المللی مطالعات گیاهان گوشتی International Organization for Succulent Plant Study برای طبقه بندی بهتر و مناسب تر این گیاهان، خانواده کاکتوسها بر اساس خصوصیات و ویژگیهای شناسایی شده در کاکتوسها به چهار زیر خانواده تقسیم شده است و سپس در هر یک از این زیرخانواده ها ، کاکتوسها در گروهای مختلفی بر اساس ویژگیهای مشابهی که دارند قرار می گیرند. با تقسیم بندی کاکتوسها و همچنین چگونگی نگهداری کاکتوسها در قسمتهای بعدی آشنا خواهیم شد.


منابع:


http://en.wikipedia.org/wiki/Cactus


http://www.cactus-art.biz/note-book/Dictionary/Dictionary_S/dictionary_subfamily_in_cactaceae.htm


http://en.wikipedia.org/wiki/Cactoideae


http://species.wikimedia.org/wiki/Cactoideae


http://hss.ulb.uni-bonn.de/2011/2703/2703-1.pdf


http://en.wikipedia.org/wiki/Areolehttp://en.wikipedia.org/wiki/Opuntia_ficus-indica


http://en.wikipedia.org/wiki/Opuntia_ficus-indica 


 دوستان عزیز. کتابی را در اینجا به شما معرفی می کنم که می توانید آنرا به شکل رایگان از سایت بر بالهای کتاب دانلود کنید. این کتاب دایره المعارف مصور کاکتوس است که در آن حدود 1200 گونه های مختلف این گیاه معرفی شده است و می تواند به شما در تشخیص نوع کاکتوسی که دارید کمک کند. 


مشخصات کتاب


نام:The Illustrated Encyclopedia of Cacti


نویسنده:Clive Innes, Charles Glass


ISBN: 9781577150176


انتشارات :Knickerbocker Pr


تعداد صفحات: 325 صفحه


سال انتشار:1997


آدرس دانلود:


http://www.booktolearn.com/?p=1538

[ شنبه ۱۳۹۲/۰۴/۰۱ ] [ 11:52 ] [ مجتبی رزم خاموش ] [ ]
.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ

(مجتبی رزم خاموش )

لوگو حمایت از ما
امکانات وب